İktisap Tarihi Ne Demek? Hisse Senedinde İki Yıllık Süre Ne Zaman Başlar

İktisap tarihi, bir malın veya hakkın edinildiği tarihtir. Hisse senedinde Gelir İdaresi, senet üzerinde tasarruf hakkının kazanıldığı tarihi esas alır (232 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, hisse senetlerinin iktisap tarihi bölümü). Şirket senetleri bastırıp ortaklarına teslim ettiğinde bu tarih, uygulamada basım tarihidir. Pay ilk kez senede bağlanıyorsa, senet basılmadan önce ortak olduğunuz yıllar hesaba girmez. Bedelsiz hisse ve bazı yeniden yapılanmalarda kural farklıdır.

Bu tarihin sonucu vergide görülür. Kural, tam mükellef bir anonim şirketin hisse senedine sahip gerçek kişiye uygulanır. Senet iki yıldan fazla elde tutulursa satış kazancı değer artışı kazancı sayılmaz (Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 80. madde, 1. fıkra, (1) numaralı bent). Pay hiçbir belgeye bağlanmamışsa bu kural uygulanmaz.

İki yıllık süre hangi tarihten başlar?

Süre, senet üzerinde tasarruf hakkını kazandığınız tarihten başlar. Senetler bastırılıp ortaklara teslim edildiğinde bu, uygulamada basım tarihidir. Basım ile teslim tarihleri farklıysa, aradaki fark bir gün bile olsa teslim kaydı ayrıca değerlendirilir. Satışı sınıra yakın planlıyorsanız hesabı geç olan tarihten yapın.

Gelir İdaresinin bir özelgesi kuralı açık gösterir. 1986’da kurulan şirkette senetler 31.08.2016’da bastırılmış, idare iktisap tarihi olarak 1986’yı değil, 31.08.2016’yı esas almıştır (38418978-120[Mük.80-16/14]-63676 sayılı özelge).

Hesabı yaparken iki noktayı kontrol edin:

1. “İki yıldan fazla” şartı. Kanun iki yılın dolmasını değil, aşılmasını arar. Senetleriniz 15 Mart 2024’te size teslim edildiyse iki yıl 15 Mart 2026’da dolar. Satışı bu tarihten sonraki bir güne planlayın.
2. Tarihlerin uyumu. Basım kararı, senet ve teslim kaydı aynı sırayı göstermelidir. Saklanacak belgeler belge listesinde sayılıyor.

Durumunuza göre hangi tarih esas alınır?

Başlangıç tarihi, senedi nasıl edindiğinize göre değişir.

Devirle alınan senette iki ek koşula bakın. Esas sözleşme devri yönetim kurulu onayına bağlamışsa, onay verilinceye kadar pay devredende kalır (494. madde, 1. fıkra). Hamiline yazılı senette devir teslimle gerçekleşir, ancak Merkezi Kayıt Kuruluşuna (MKK) bildirilmedikçe paya bağlı haklar kullanılamaz (489. madde, 1. fıkra). Vergisel iktisap tarihinin teslim mi bildirim tarihi mi olacağına ilişkin bir idari görüş tespit edemedik, iki tarihi de belgeleyin. Devrin adımları anonim şirkette hisse devrinin nasıl yapıldığını anlatan yazımızda.

Birleşme ve bölünme satırı yalnız 19. ve 20. maddelerin şartlarını taşıyan işlemlerde geçerlidir. Yeni şirketin payları senede bağlanmamışsa gerçek kişi ortak bu tarihten yararlanamaz, çünkü elinde hisse senedi yoktur. Bedelsiz senetlerin basımı sermaye artırımından sonra pay senedi basımı yazımızda anlatılıyor.

Senetler bir ticari işletmenin aktifinde kayıtlıysa bu tablo uygulanmaz. Satış kazancı ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir (232 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği).

Senet basılmamışsa süre işler mi?

Ortak gerçek kişiyse ve pay hiçbir belgeye bağlanmamışsa işlemez. Bu durumda elde hisse senedi değil ortaklık payı vardır. Satış kazancı, elde tutma süresine bakılmadan değer artışı kazancı kapsamına girer (mükerrer 80. madde, 1. fıkra, (4) numaralı bent).

Kapsama girmek, her satışta vergi ödeneceği anlamına gelmez. Kazanç, iktisap bedeli (şartları varsa endekslenerek) ve satış giderleri düşülerek hesaplanır (mükerrer 81. madde). Yıllık değer artışı kazancı istisnası menkul kıymet kazançlarını kapsamaz, senede bağlanmamış payın satış kazancına ise uygulanır (mükerrer 80. madde, 3. fıkra). Hisse senedinden farkı, iki yıl geçse de kazancın kapsam dışına çıkmamasıdır. Pay daha önce geçici ilmühabere bağlanmışsa durum farklıdır: Gelir İdaresi ilmühaberin satışına hisse senedi hükümlerini uygular.

Ortak bir şirketse kural değişir. Kurumların iştirak hissesi satışındaki istisna için Gelir İdaresi senet basımı şartı aramaz. Ölçü, payın şirket aktifinde en az iki tam yıl kayıtlı kalmasıdır (Kurumlar Vergisi Kanunu 5. madde, 1. fıkra, (e) bendi).

Pay ilk kez senede bağlanıyorsa süre geriye işlemez. Satıştan hemen önce bastırılan senet, ortak olduğunuz yılları kazandırmaz. Payını ileride satma ihtimali olan ortak için senedi erken bastırmak, satış günü sürenin dolmuş olmasını sağlar. Basımın adımları hisse senedi basımı yazımızda.

Limited şirketten anonim şirkete geçenlerde hangi tarih geçerli?

Bu konuda idare ile yargı ayrışıyor. Soru, ortağın iki yıllık süreyi limited şirkete ortak olduğu tarihten mi, anonim şirket senetlerinin bastırıldığı tarihten mi sayacağıdır.

İdare bu görüşü 2018’den itibaren, mevzuat değişmeden uygulamaya başladı. Danıştay ise 19. madde şartlarıyla yapılan tür değişikliğinde limited şirketteki iktisap tarihini esas aldı. Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 80. madde tür değişikliğinde iktisap tarihini ayrıca düzenlemez. İki okuma da dayanak taşıdığından konu yoruma açıktır.

Tür değişikliği yaşamış veya planlayan bir şirketin ortağıysanız şu sırayı izleyin:

1. Senetleri tescilden hemen sonra bastırın. İdareye göre süre basımla başlar, basım ne kadar erken olursa süre o kadar erken dolar. Yargı görüşünde süre limited şirket payını edindiğiniz tarihten başlar. İki görüşün farkı, bu tarih ile basım tarihi arasındaki süredir.
2. Süreyi idarenin görüşüne göre hesaplayın. Satışı basım tarihinden itibaren iki yılı aşan bir tarihe planlarsanız, idarenin esas aldığı tarihle çelişen bir hesap kalmaz.
3. Erken satış gerekiyorsa önce özelge isteyin. Limited şirket tarihine dayanarak satış yapacaksanız, kendi olayınız için vergi dairesi başkanlığından özelge talep edebilirsiniz (Vergi Usul Kanunu 413. madde).

İktisap tarihini hangi belgelerle ispat edersiniz?

İktisap tarihini tek bir belge değil, birbirini doğrulayan belgeler gösterir. Belgelerin tarihleri birbiriyle uyumlu olmalıdır, açıklanamayan bir fark ispatı zorlaştırır.

Matbaa faturası basımı gösterir, senedin ortağa geçtiği tarihi göstermez. Pay defteri kaydı da devri kurmaz, yalnız şirkete karşı kimin pay sahibi sayılacağını gösterir (Türk Ticaret Kanunu 499. madde). Aynı şirketin senetlerini farklı tarihlerde aldıysanız, hangi senetleri sattığınızı gerçek kişi olarak siz tespit edersiniz (232 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği). Satış sözleşmesine devredilen senetlerin numaralarını yazmanızı öneririz.

Sık yapılan hatalar

Satıştan önce iki tarihi karşılaştırın: senet üzerinde tasarruf hakkını kazandığınız tarih (uygulamada teslim tarihi) ve planladığınız satış tarihi. Aradaki süre iki yılı aşmıyorsa veya teslim tarihi belgeyle gösterilemiyorsa satışı erteleyin.

Taslak hazırlığı ve basım için 0542 645 60 29 veya paysenedi@hotmail.com üzerinden bize ulaşabilirsiniz.